3 FEBRUARI 2014

Maandag 3 februari 2014: in gesprek met vijf burgemeesters

De burgemeesters Jon Hermans (Almelo), Rob Welten (Borne), Sander Schelberg (Hengelo), Peter den Oudsten (Enschede) en Theo Schouten waren maandag 3 februari te gast bij Zakelijk Almelo. Gespreksleider Martin Steenbeeke ging met hen door een groot aantal onderwerpen die bewoners en vooral ondernemers raken. Om er enkele te noemen: demografische ontwikkelingen als vergrijzing en krimp, de leegstand van winkels in binnensteden, de rol van de overheid als een van de O’s (onderwijs, onderzoek en ondernemers) bij economische groei en innovatie, de wens of noodzaak van regionale eenheid, bedrijfsterreinenvisie, de gekozen burgemeester en één Twentestad.

Jon Hermans prees het realisme van de Almeloërs bij het verloop van het economisch tij. Sander Schelberg stelde dat Almelo’ te bescheiden’ is gelet op wat de stad aan toonaangevende industrie heeft. Theo Schouten viel hem daarin bij: ‘Bij Almelo heb ik het beeld van veel hoogwaardige werkgelegenheid, maar het zit in de aard van de Almeloër de underdog te zijn.’ Volgens hem wordt van de gemeentebesturen verwacht dat zij net als het bedrijfsleven ondernemen en hun nek uitsteken. Van tegengestelde krachten is daarbij geen sprake. Borne heeft als forensengemeente een sterke verbinding met het stedelijk gebied, zei Rob Welten. De economie is afhankelijk van de samenwerking tussen de gemeenten. ‘De ontwikkelingen op de Westermaat zien we als kansen en we stemmen de lokale agenda af op de regionale economie. Door innige samenwerking is met de vier O’s al veel bereikt, vond ook Peter den Oudsten. ‘Ik ben een sterk voorvechter van regionale eenheid. Waar verdient Twente over tien tot vijftien jaar zijn geld mee? Dan kom je uit op de innovatieve maakindustrie.’ Streven naar volledige werkgelegenheid is wat hem betreft echter verleden tijd.

Het beleid in Almelo is iedereen mee te laten doen, ook in het kader van de Netwerkstad, aldus Jon Hermans. De focus ligt op hightechsystems en -materials. De innovatieve maakindustrie in Almelo is daar annex aan. Ook wordt ingezet op logistiek, recreatie en toerisme. ‘Als Twente moeten we ons onderscheiden’, vulde Sander Schelberg aan. ‘Je bent aanvullend aan elkaar, maar je mag nooit lui worden. Dan schiet je onderuit.’

Binnensteden Via de vraag hoe het MKB bij deze agenda moet worden betrokken kwam het vraaggesprek op de binnensteden. ‘Een bijzonder probleem’, aldus Peter den Oudsten. ‘Twente moet scherper kiezen. We moeten in de nieuwe economie de centra van de steden weer overeind trekken en gezamenlijk kijken wat we overhouden en waar we niet meer in investeren. Het moet een Twentse keuze zijn. Je moet macro kijken, anders kom je er niet uit. Profilering dus, de centra kleiner maken.’ Volgens Sander Schelberg zullen, nu de gemeenten inboeten aan grondprijzen, ook ondernemers hun verlies moeten nemen. ‘We staan midden in de verandering. Als overheid kunnen we niet actief mee gaan afschrijven, wel met de ondernemers creatief zoeken naar oplossingen.’ Waarop Jon Hermans stelde dat je kritisch moet zijn op wat je winkelgebied is. ‘Het uitgestrekte centrum van Almelo kan niet zo blijven. Er zijn gesprekken gaande op bestuurlijk en ambtelijk niveau en hopelijk ook als ondernemers. Je hebt een centrum nodig als huiskamer van de stad. Daar zijn afspraken over te maken.’ Volgens Theo Schouten gaat het ook om ‘lokale inkleuring. Wij gaan voor het gezellige en kleinschaliger winkelen. Ook bij ons is te veel winkeloppervlak in de binnenstad. Met de eigenaren van de Vijfhoek gaan we om tafel om tot oplossingen te komen, bijvoorbeeld door woningbouw in plaats van winkels’.

Bedrijfsterreinen Ook wat betreft bedrijfsterreinen is sprake van goed samenwerking, liet Peter den Oudsten weten. ‘Er komen ook Enschedese bedrijven naar het Business XL Park. Als ze maar behouden blijven voor Twente. Dat kunnen we con amore regelen. De grote haven van Hengelo is ook de haven van Enschede.’ Borne trekt samen op met Hengelo bij De Veldkamp. Natuurlijk is er een kans dat niet-Netwerksteden hun eigen bedrijfsterreinen aanleggen; harde afspraken liggen er niet. Die afspraken zijn er wel binnen de Netwerkstad: gezamenlijk wordt er ontwikkeld en worden keuzes gemaakt. Daarnaast moeten de steden wel altijd de verbinding houden met hun omgeving.

Eén Twentse gemeente Volgens VNO NCW willen ondernemers één Twentse gemeente. Nog niet alle Twentse bestuurders omarmen de gedachte van één shared service. ‘Dan moet er wel een meerwaarde in zitten, qua backbone en in visie’, vindt Sander Schelberg. ‘Ondernemers laten zich niet leiden door een paar kwartjes meer hier of daar.’ Voor Jon Hermans is één Twentse gemeente ‘mijn ideaalbeeld. De opgaven die we hebben kunnen we alleen attaqueren door één goed bestuur, conform de moedige motivatie van onze raad.’ Ook Peter den Oudsten wil ‘heel graag’ één grote stad realiseren, ‘als we maar met één mond spreken. Economiegedreven. Dan moet de democratie ook goed werken. Economische argumenten worden vaak bezien vanuit het sociaal domein, zoals “te ver weg” en “gevaar voor de samenleving”. We moeten tussentijds de enorme vooruitgang die we boeken niet remmen door uitspraken over een verderliggende horizon’. Rob Welten sloot zich daarbij aan, maar gelooft niet in oplossingen van bovenaf. ‘De gemeente Borne heeft in 2001 con amore meegewerkt aan de Dubbelstad, die toen gesneuveld is. Aan Borne zal het niet liggen, zolang we niet meedoen aan een gezelschapspsel waar de burgers het niet eens mee zijn’. Volgens Theo Schouten is één gemeente nog een brug te ver. ‘Ik denk dat er de eerste tien jaar geen draagvlak voor is, maar ben het met Den Oudsten eens dat we de afgelopen jaren enorm naar elkaar zijn toegegroeid.’ Ook de overheveling van de zorg naar de gemeenten noopt tot steeds meer samenwerking, bleek uit de reacties. ‘Wij staan het dichtst bij de mensen’, vond Sander Schelberg. Jon Hermans achtte de decentralisatie verstandig: ‘Het kan leiden tot intensivering van de samenwerking. Meer stad in Twente is ook meer platteland in Twente’.

Bestemmingsplannen – snelheid geboden Overheden zullen volgens Sander Schelberg veel sneller moeten reageren bij het vaststellen of veranderen van bestemmingsplannen. ‘Ik ben niet zo van het systeemdenken. Ik herken wel dat ondernemers zeggen dat ze niet snel kunnen schakelen.’ Geconfronteerd met de opkomst van steeds meer lokale partijen, zei Peter den Oudsten dat de meeste ervan wel zien dat ze moeten opschalen: ‘Wil je de kleinschaligheid bewaren,  dan moet je grootschalig opereren. Dat hebben velen wel in de gaten’. Sander Schelberg is niet bang voor lokale partijen, wel voor versnippering. Dan moet je veel overleggen voor je op een punt uitkomt. Jon Hermans kon dat bevestigen: ‘We hebben nu veertien fracties. De besluitvorming duurt langer, het is minder overzichtelijk’. Anderzijds vindt zij het een groot goed in Nederland dat iedereen zijn politieke partij kan beginnen.

De burgemeester – kiezen of niet Tja, en dan de gekozen burgemeester. Peter den Oudsten is er voor, Rob Welten ook als presidentieel systeem. Volgens Jon Hermans – ‘Ik wil gepassioneerde raadslieden’ – is er niet aan te ontkomen, maar dan eveneens als presidentieel systeem. ‘Ik vind dat er breder moet worden gekeken naar nieuwe vormen van democratie en niet alleen naar het sexy onderwerp van de gekozen burgemeester.’ Waarop Sander Schelberg zei dat er geen enkel land is waar de burgemeester wordt gekozen. ‘Het is een vak, we zijn geen geen marionetten zoals in Engeland. Bij een presidentieel stelsel gaat je dat eerst twintig jaar kosten.’Theo Schouten ten slotte verklaarde zich tegenstander: ‘het is echt een verandering van je hele stelsel. De burgemeester gaat zijn eigen “regering” aanstellen, dus de gemeenteraad heeft geen invloed op de samenstelling van het college van B&W.’

Foto’s met dank aan De GeleRaaf. Zie ook De Twentse Fotosite