Ger Vermeulen (6 februari 2017)

Toen ik, naar ik vrees alweer jaren geleden, na de middelbare school het studeren nog even wilde uitstellen, solliciteerde ik op goed geluk bij enkele grote toonaangevende Nederlandse bedrijven. Dat kon toen nog. Personeelsadvertenties afwachten was niet nodig om succes bij een ondernemer te kunnen hebben. De vraag was groot en het aanbod klein. En zo deed ik mijn intrede bij de grote gloeilampen fabriek in het zuiden des lands, waar overigens de gloeilampen inmiddels ook verdwenen zijn. Ik kwam te werken in 1 van de gebouwen te Eindhoven waar vele afdelingen in een gemeenschappelijke ruimte waren samengebracht. Niemand had een eigen kamer, afdelingen waren van elkaar gescheiden door verplaatsbare schotten, plantenbakken dienden ter afscheiding en als ik op mijn tenen ging staan kon ik over de schotten heen de collega’s drie afdelingen verder toezwaaien. De kolossale ruimte stond bekend als een Kantoortuin. In die jaren een veelvoorkomend modeverschijnsel waar niemand gelukkig van werd behalve naar ik veronderstel de financiele afdeling.  Hoewel ik mij na een jaar weer op de studie wierp begreep ik van ex-collega’s dat al snel na mijn vertrek de kantoortuinen bij het bedrijf werden opgeheven. Deskundigen hadden ontdekt dat de productiviteit en het welbehagen van de werknemers onder de kantoortuin hadden te lijden.
Maar zie, zoals de geschiedenis ons steeds weer leert komen en gaan de gedragingen van mensen, waaronder die van beleidsbepalers en binnenhuisarchitecten, als de golven van de zee. Aanrollend, wegrollend en weer aanrollend. Dat is angstig als het gaat om bijvoorbeeld de huidige sterke wereldwijde behoefte ons weer te verschansen in eigen land alsof Volkenbond en VN zonder reden zijn opgericht, maar het is ontregelend en bar lastig als het gaat om de inrichting van onze bedrijven en instellingen. Heeft het bij u al toegeslagen? De roep om flexwerken, hetgeen niet anders is dan de vroegere kantoortuin? Het verschijnsel grijpt als een inktvlek om zich heen. Valt wel mee, denkt u? Ga dan eens kijken in ons overigens prachtige nieuwe stadhuis. Loop eens binnen bij bijvoorbeeld de Rabobank of kom binnenkort kijken achter de schermen van onze rechtbank. Mijn generatie kantoorwerkers weet niet beter of er is een kamer beschikbaar als je op het werk komt. Daar staat jouw plant, daar liggen jouw ordners en daar staat de foto van jouw gezin. Nodig? Neen. Warm en zekerheid biedend en bijdragend aan de arbeidsvreugde ? Ja.
Waar ging het mis? Ongetwijfeld toen het denken in geld en bezuinigen de richtsnoer werd voor al het handelen. Met het toenemen van parttime werkers ontdekte een gisse beleidsbepaler dat dusdoende kamers niet op alle openingstijden bezet waren. En het ging verder. In Den Haag werd al snel bedacht dat een gebouw toe kan met veel minder kamers dan er werknemers zijn. Trouwens, het gaat niet meer om werknemers maar om fte’s. En die kamers noem je dan geen kamer meer maar een werkvlek. Welke doorwrochte geest heeft dit bedacht? “ Dag meneer Jansen, welkom in ons bedrijf. U bent naar u begrijpt een fte die recht heeft op een 0,8 werkvlek als er ten minste nog ruimte over is. En denk erom, u mag achter de pc niets nuttigen of laten slingeren want na u komt er weer een ander zitten die geen last van uw troep wil hebben Wij hopen dat u het bij ons naar de zin zult hebben “. Als gezegd, met 0,8 werkplek per fte moet een gebouw voldoende ruimte bieden. Het gevolg is dat de werknemer in een flexgebouw maar moet zien waar hij of zij terecht kan. In de NRC schrijft Japke-d Bouma wekelijks schitterende columns over de gekte die zich in onze door managementjargon overspoelde bedrijfscultuur heeft ontwikkeld. Over flexwerken schreef zij enkele weken geleden onder meer het navolgende:
“Als er ooit iets heel erg is misgegaan op kantoor, dan is het wel de dag dat de flexplek bedacht werd. Want de flexplek zegt dat een plek maar bijzaak is op kantoor. Terwijl iedereen die wel eens in een kantoortuin is geweest weet hoe belangrijk een eigen plek is. Laatst zag ik iemand rondsjokken op zoek naar een flexplek, met een rolkoffer achter zich aan met een vingerplant erin, een geurkaars, een bakje salade, een tosti-ijzer, een voodoo poppetje, een beschimmelde appel, zijn eigen merk theezakje, kindertekeningen en een ingelijste foto van zijn kat….Ik zou dus zeggen, geef iedereen een eigen bureau waar je al je spullen uit je rolkoffer kunt neerzetten en kan laten staan Ik durf te wedden dat het aantal burnouts erdoor met de helft vermindert. Een werkplek is wie we zijn, ons thuis, een spiegel van onze identiteit “. ( aldus Japke-d)
Maar hier houdt het verhaal niet op. Wij zijn dusdanig geinjecteerd met de gedachte dat FLEX en Flexibiliteit de zegening in onze tijd zal brengen dat wij de werknemer niet slechts een flexvlek bieden, maar ook nog eens een flexcontract. “U mag hier wel komen maar niet al te lang. Vroeger, u weet wel, kreeg de werknemer een contract met een proeftijd. En als de functie meer dan gemiddelde vaardigheid vergde, een contract voor bepaalde tijd. Daarna wist de werkgever welk vlees hij in de kuip had. Ofwel de werknemer moest weer vertrekken, ofwel hij kreeg wat wij toen een vaste aanstelling noemden. Heden ten dage wordt echter de werkgever die iemand voor onbepaalde tijd aanneemt meewarig aangekeken. De werkgever zoekt een flexibele schil. De wetgever heeft daaraan bijgedragen. Langer dan twee jaar in dienst op meerdere contracten voor bepaalde tijd of meer dan 3 opvolgende contracten en de werknemer is vanzelf voor onbepaalde tijd in dienst. Weg flexibiliteit. Maar waarom zou de werkgever dat eigenlijk niet willen? Waarom een prima functionerende werknemer na twee jaar weer vervangen door een ander waarvan maar afgewacht moet worden of hij ook goed functioneert? Uit onderzoek blijkt dat  het steeds opnieuw inwerken van alweer een nieuwe werknemer niet erg productief en lucratief is. Er ontstaat geen echte band met het bedrijf en de werknemer functioneert onder meer druk dan nodig is omdat hij hoopt na 2 jaar toch te mogen blijven.
Kortom, de meeste  veelal jonge werknemers behoren op dit moment tot een niet te benijden groep. In een te klein gebouw voor teveel mensen, werken in een vlek binnen een flexibele schil op basis van een flexcontract met weinig toekomstzekerheid. Voordat u nu gaat denken dat u kunt raden wat mijn politieke overtuiging wel eens zou kunnen zijn, zeg ik op voorhand dat u zich vergist. Wat ik slechts beoog is om  in ieder geval in deze zaal met u te bedenken of wij met zijn allen niet enigszins aan het doordraven zijn. Zelfs in een land waar wij al snel vinden dat iets toch moet kunnen, hoeft flexen niet het toverwoord te zijn. En bedenkt u zich vooral dat het economisch herstel in Nederland zich met zevenmijlslaarzen ontwikkelt en dat de werkloosheid in rap tempo aan het afnemen is. Binnenkort ontdekt iemand in den Haag dat wij in Nederland stinkend rijk zijn. Wij keren dan terug naar mijn jonge jaren die ik in de aanvang beschreef. Niet de werkgever zoekt dan een werknemer maar de werknemer gaat bepalen waar hij eventueel bereid zou zijn te gaan werken. En dat zal vast niet in een werkvlek zijn. Niet langer flexibiliteit derhalve op de arbeidsmarkt.
U bent eraan gewend dat ik graag over Almelo spreek, de prettigste stad om in te leven. Ik schort dat nog even op. De stad wordt steeds mooier. De eigenwaarde van de Almeloër neemt steeds meer toe . Een prachtig stadhuis, alweer een komende musical op het spannende Indië-terrein, Heracles alweer voor het elfde jaar in de eredivisie en fietspaden die zo breed zijn dat je er met je ogen dicht kunt fietsen. Zelfs zo breed dat wij ter hoogte van de rechtbank zeker 6 auto’s per dag met veel enthousiasme vanaf de Grenzen het fietspad op zien rijden. Maar zij komen dan wel uit bij onze nieuwe prachtig verlichte brug. Wat mij betreft een nieuw element met grandeur in onze mooie stad. Nu nog een klaterende fontein zoals je die bijna in ieder Italiaans dorp kunt vinden. Zo,n fontein waar je afspreekt met vrienden als je de stad in wilt. Zo’n fontein die op iedere ansichtkaart van de stad komt te staan. Ik laat mij verrassen.

You may also like