Wim van Dalfsen (9 april 2018)

Wim van Dalfsen

Verkiezingscatechismus

Weet u nog wat een catechismus is? Een opsomming van vragen en antwoorden waarin de leer van de kerk op begrijpelijke wijze wordt uitgelegd. Welnu, deze verkiezingscatechismus volgt dat een beetje, maar niet helemaal. Ik vraag uw mening over bepaalde onderwerpen en geef dan mijn eigen visie. U mag beoordelen wat die waard is.

Wie van u staat wantrouwig tegenover de procedures die worden gevolgd bij de verkiezingen en de telling van de stemmingen?

De dag na de verkiezingen heb ik deelgenomen als vrijwilliger aan de centrale telling van de stemmen in mijn woongemeente Hof van Twente. Ik kan u helemaal gerust stellen. Bij die telling is er geen vinger tussen te krijgen. Ik heb geconstateerd dat elk stembiljet bij het tellen door minstens 6 verschillende mensen wordt gecontroleerd. Het aantal stemmen wordt daarnaast nog minutieus vergeleken met het aantal stempassen en volmachten. Men gaat desnoods uren door tot de aantallen kloppen. Hebt u twijfels? Neem zitting op een stembureau of meldt u zich aan als teller. Je bent dan actief in het centrum van onze democratie!

Wie van u ziet gevaar in de versplintering over een groot aantal kleinere – veelal plaatselijke – partijen?

Tot een paar maanden geleden had ik de neiging om die versnippering een probleem te vinden. Nu niet meer. Voor raadsleden voelt de coalitievorming vaak als een grote loden deken waaronder de vrije meningsvorming en creativiteit liggen te zuchten. Tot op heden zijn het meestal de landelijke partijen die elkaar in zo’n wurgende omhelzing houden. Je zit in de coalitie en dan mag je niks zeggen of je zit in de oppositie en dan loop je vier jaar lang te beuken tegen het coalitiepantser.

Stel je de volgende situatie voor: er is een grote partij die gedomineerd wordt door een sterke leider. Hij heeft zoveel macht dat hij zijn partijleden zijn wil opdringt. Schoorvoetend geven ze toe. Na de verkiezingen zijn ze weer de grootste en ze weten één of twee andere partijen mee te krijgen in een coalitie met een paar punten waarmee deze ook weer schoorvoetend akkoord gaan. Zo zie je dat eigenlijk één sterke leider of een betrekkelijk kleine groep een verstikkende stempel kan drukken op het totale beleid. Het hoeft niet eens een grote partij te zijn. Kijk eens naar het huidige kabinet waar een kleine partij als de Christen Unie de coalitie in een zodanige greep houdt dat deze alle discussie over levensvragen als abortus en euthanasie kan tegenhouden. Als deze onderwerpen als vrije kwesties in de Kamer zouden kunnen worden behandeld, dan zouden er een totaal andere besluiten uitrollen. Zo ontstaat de loden last van de coalitie. In tal van gemeenten dansen coalitiepartijen dwangmatig met elkaar op de muziek van een in beton gegoten coalitieakkoord.

Het grappige en opmerkelijke is dat juist Almelo bewijst dat het ook anders kan. In de afgelopen raadsperiode is hier een wethouder door meerdere partijen voorgedragen en er is zelfs een partijloze wethouder. Zij moeten dus constant feeling houden met de leden van de raad om zeker te zijn van hun positie. Opener kan de lokale besluitvorming niet functioneren.

Frank Kalshoven, Volkskrantcolumnist, ziet die versplinterde raden voor het dagelijkse beleid wel functioneren, maar vreest voor het beleid op de langere termijn. Ik ben daar niet bang voor. Waarom zou je geen zakencollege kunnen vormen? Een college met een breed gedragen visie voor de langere termijn. Breed gedragen betekent dat zoveel mogelijk fracties deze visie ondersteunen. Versplintering brengt de macht weer bij de gemeenteraad.

Wie van u vindt het jammer dat het referendum verdwijnt?

Laat ik het maar plat zeggen: ik vind het prima dat het referendum sneuvelt. Bij referenda denk ik aan doordrijverij, misleiding, desinformatie en fake news. Deze machinaties leiden – zeker op landelijk niveau – tot onduidelijke keuzevragen waarbij grote groepen niet precies weten waarvoor, of waartegen ze stemmen. Bovendien scheep je de samenleving en de regering op met onwrikbare besluiten waarop moeilijk kan worden teruggekomen. Wilt u voorbeelden? Kijk eens naar de Brexit en naar het besluit in Andalusië om zelfstandig te worden; het Oekraïnereferendum en nu het referendum over de sleepwet. Het leidt op zijn minst tot onuitvoerbare besluiten, maar vaker nog tot grote tweespalt onder de inwoners. Ik ben iets milder over referenda op gemeentelijk niveau. Wel zouden deze dan moeten gaan over eenvoudige onderwerpen die zeer eenduidig uit te leggen zijn. Ach, begin er ook maar niet aan. Daar hebben we toch een gemeenteraad voor!

Wie van u is voor de gekozen burgemeester?

 Ik wil hierover ook graag duidelijk zijn. Ik zie de gekozen burgemeester als een recept voor veel onheil. Allereerst wat is eigenlijk het probleem? Als er één beroepsgroep is die goed functioneert en die veel waardering krijgt, dan is het wel de benoemde en door de raad gekozen burgemeester. Als er eens eentje naast de pot piest, dan is hij met een betrekkelijke eenvoudige procedure weg te krijgen. Waarom zou je dat systeem veranderen?

Nu de gekozen burgemeester. Neem Almelo als voorbeeld. De grootste partij heeft zes zetels. Moet daar dan een gekozen burgemeester uit voortkomen? Wat gebeurt er als hij niet functioneert? Hoe is hij dan weg te krijgen? Aan Trump is te zien, hoeveel een direct gekozen schuinsmarcheerder kan uit halen voordat de bijl aan zijn wortels wordt gelegd. Laten we er niet aan beginnen. Vooral ook omdat de lokale versplinterde democratie een scheidsrechter nodig heeft die vanaf enige afstand leiding kan geven en kan bemiddelen tussen de vele partijen en partijtjes die in dit spel meedansen.

Dit is mijn catechismus, maar ik begin er geen kerk of partij mee. U mag er mee doen wat u wil.

Wim van Dalfsen

You may also like