4 april 2016 WIM VAN DER ELST

4 april 2016 Wim van der Elst

Ik ga het vanavond niet met u hebben over de vraag of een wethouder halverwege zijn termijn kan zeggen: het valt toch tegen, ik ga wat anders doen.
Of over het volkrijgen van het XL Businesspark.
Laat staan over het komende referendum over het associatieverdrag met Oekraïne.

Dan blijft eigenlijk alleen over de vraag: wat is de essentie van humor? Enig idee? Is dat de onverwachte wending in het verhaal, de mop? Waarom lachen we? Enig idee?
Timing!

Timing is alles. Johan Cruijff – u heeft wel eens van hem gehoord – zei al eens: als de bal er is en jij bent er niet, ben je te vroeg of te laat. Timing is alles. Ook in het bedrijfsleven. Timing, op tijd zijn, is een hartstikke serieuze zaak.

Kleine startende ondernemingen zijn vaak de motor van het bedrijfsleven. Startups kenmerken zich door innovatie, door onderscheiding van wat er al is. Die vaak jonge ondernemers zijn buitengewoon slimme jongens en meisjes die een briljant idee hebben, een geweldige vinding, en daar een markt voor zien. Dat hebben startups allemaal gemeen.
Veel van die startups zijn dan ook succesvol – maar nog veel méér mislukken. Ondanks dat innoverende vermogen, dat geweldige idee, komt het niet van de grond of niet verder tot bloei. De vraag dringt zich dus op welke factoren van belang zijn voor dat succes, wat is bepalend voor slagen of mislukken, en in welke mate?
Ik stuitte op Internet op een onderzoek in de Verenigde Staten dat wonderwel bleek aan te sluiten op de onderneming die ik vier en een half jaar geleden met mijn collega oprichtte. Toen een startup met een geweldig idee – documenteren van ervaringskennis –nu een scale-up, klaar voor de groei met een strategisch sterke partner, de grote stap voorwaarts. Het begrip ‘groot’ is hier niet absoluut, want de stap van vijf naar 20 man personeel is groter dan die van 20 naar 100.

In het onderzoek is een aantal succesfactoren naast elkaar gelegd. Een paar honderd startups – succesvol en mislukt – zijn naast elkaar gelegd en onderzocht is aan welke factoren ze zijn geslaagd of mislukt.
De eerste factor: kapitaal. We hebben geld nodig. De hypotheek en de boodschappen moeten worden betaald, het personeel, zo je dat al hebt in die eerste fase, staat elke maand met de handpalm naar boven voor je, de huur moet betaald worden, en dan is er ook nog je eigen management fee. Geld moet er zijn, niet onbelangrijk. Er zijn startups waar enorme bedragen – tientallen tot honderden miljoenen – in zijn gepompt. Maar is geld ook het belangrijkste?

Je hebt misschien een business model nodig. Hoe denk je inkomsten te genereren, hoe benader je de markt, met welke boodschap bij je product of je dienst? Is er een plan waarmee je je onderscheidt?
Bovendien: wie gaat die markt benaderen en hoe wordt het product gemaakt of de dienst aangeboden? Hoe zit je team in elkaar? De bokser Mike Tyson – ik zag hem laatst als aanhanger van Donald Trump, maar hij was tóch verstandig toen hij eens zei: ‘Iedereen heeft een plan, tot je in je gezicht wordt geslagen’. Dat geldt evenzeer voor het bedrijfsleven: hoe ga je om met meppende klanten, hoe reageer je op tegenslagen? Daarvoor is je klant, je publiek, de enige realiteit!
Of is het ‘t idee waarmee je het wint, naast het team dat het idee moet uitvoeren? Als je geen idee hebt wat je doet, is je maar een kort leven beschoren, maar hoe briljant is dat idee? Zit men er op te wachten?
En dat brengt ons bij de laatste succesfactor: timing.
Kom je op het goeie moment bij de bal? Als die er is en jij niet, ben je te laat of te vroeg. Ben je te vroeg, zit niemand op je te wachten, ben je te laat barst het van de concurrenten.
Uit het onderzoek waar ik het over had bleek het volgende: het idee is van enorm belang, maar timing tikt nog harder aan. Ruim 40% van de onderzochte succesvolle startups wijt zijn succes aan het moment waarop ze zich in de markt manifesteerde met een goed idee, dat voor ruim 30% van de succes story’s het hoogste scoorde.

De waardering voor kapitaal en business model is eigenlijk wel logisch – om het taalgebruik van Johan Cruijff te blijven. Een model kun je altijd aanpassen aan de eisen van de klant, en voor een goed idee is, ook en misschien wel juist in deze tijd, altijd geld te vinden.

Een paar voorbeelden uit het onderzoek: kent u airbnb? Ze adverteren met: Welkom Thuis, huur unieke accommodaties bij lokale verhuurder in neer dan 190 landen. Voor nog geen 40 euro per nacht kun je in Amsterdam bij particulieren overnachten. ‘Verdien extra geld’ – is het lokkertje. Een paar jaar geleden werd gezegd: wie verhuurt nou een deel van z’n huis een volstrekt vreemden? Toen kwam de recessie, en daarmee een behoefte aan extra geld. Timing! De tijd was er rijp voor, en het succes van airbnb kent bijna geen grenzen. In meer dan 190 landen meer dan 125 miljoen overnachtingen!

Hetzelfde kan worden gezegd van Uber – dat vervoersidee kwam op het moment – timing! – dat mensen door de recessie op zoek gingen naar mogelijkheden van extra geld. Je kon je rijbewijs te gelde maken. Jammer voor het reguliere taxivervoer die er een geduchte concurrent aan kreeg. Uber: rijd wanneer je wil, 1000 euro per week op je rekening – wie wil dat niet als je werkloos bent geworden? Momenteel voorwerp van juridisch geharrewar, maar Uber heeft zich in Nederland nog niet gewonnen gegeven en ik moet nog zien of ze die strijd verliezen.
In 1999 startte Z.com een on-line amusementsbedrijf. Geweldig idee, thuis op je pc leuke programma’s, films bekijken, zonder reclame er tussendoor op het moment dat het jou uitkomt. Dat lijkt op timing… Hollywoodsterren deden eraan mee, er werd enorm veel geld in gepompt. Enthousiast team, geld geen gebrek, idee was perfect en niks mis met het business model.
Alleen moest je ingewikkelde dingen doen met je browser en het aanbod van breedband was nog volstrekt onvoldoende. Typisch geval van te vroeg bij de bal die er nog niet was. In 2003 ging Z.com failliet en verdampte een gigantisch vermogen – twee jaar later was het breedband probleem opgelost en sindsdien is YouTube de absolute marktleider – precies op tijd erin gesprongen, zonder ook maar een seconde na te denken over een business model.

Friendster was een sociaal netwerk, vooral razend populair in Azië met tientallen miljoenen gebruikers. In 2003 weigerde de eigenaar in te gaan op een aanbod van Google, kwam LinkedIn in de markt en twee jaar later werd de waarde van Friendster getaxeerd op 5% van de waarde van 2003. Inmiddels failliet, slechte timing, te laat bij de bal, dus.

Samenvattend: ideeën en uitvoering zijn enorm belangrijke succesfactoren. Maar het komt altijd neer op de goeie timing, en daar
kom je maar op één manier achter: kijk zorgvuldig en eerlijk tegenover jezelf of je klant écht op je zit te wachten. Geef je ‘m écht wat hij nú nodig heeft? En dat varieert van betrouwbare levering van verrijkingsarbeid tegen de laagste prijs tot doelpunten! Zo simpel is het.